Kết với chúng tôi

Xin chào, bạn đang tìm kiếm gì?

Châu Á

Vương Gia Vệ Và Trùng Khánh Sâm Lâm (Phần 1)

Chungking Express (Trùng Khánh Sâm Lâm) là một trong những phim điện ảnh Châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại. Đó là thành quả từ nỗ lực không biết mệt mỏi của đoàn làm phim, với Vương Gia Vệ là đầu tàu. Trong phần 1 của loạt bài viết này, vị đạo diễn Trung Hoa sẽ chia sẻ về quá trình làm nên một tác phẩm nghệ thuật đã lọt vào hàng ngũ kinh điển, cùng với đó là trải nghiệm với những bộ phim nổi tiếng khác của ông.

Bài phỏng vấn được thực hiện bởi Tony Rayns, phóng viên của tờ Sight and Sound

Khi buổi nói chuyện bắt đầu, Vượng Gia Vệ vừa trải qua 3 ngày quay liên tiếp cho Đọa Lạc Thiên Sứ. Và giờ đây, chúng tôi đang ngồi trong một quán cafe là “cứ địa” tạm thời của anh ấy. Vệ mệt mỏi thấy rõ, và buổi phỏng vấn này đúng là liều thuốc để giảm bớt gánh nặng từ những vấn đề cấp bách như duyệt kịch bản, quay lại phim. Dù sao thì anh ấy vẫn phấn khởi và nhiệt huyết lắm… Vệ còn khẳng định anh chưa bao giờ lạc quan hơn thế này cơ mà. Bây giờ mà in được những câu chuyện phiếm giữa tôi và anh thì hay phải biết. 

Đạo diễn Vương Gia Vệ

Điều tốt nhất bạn có thể làm là hình ảnh hóa tất cả suy nghĩ trong đầu, và phản ứng với những gì diễn ra trên set quay mà thôi. 

Tony Rayns (TR): Anh từng theo học ngành thiết kế đồ họa tại trường Đại học Bách Khoa Hong Kong, nhưng lại dấn thân vào sân chơi điện ảnh trên danh nghĩa biên kịch. Vậy thì, kịch bản và diện mạo của bộ phim, đâu là thứ quan trọng hơn với anh? 

Vương Gia Vệ (VGV): Suy nghĩ về việc viết lách trong tôi thay đổi ngay khi tôi bắt đầu đạo diễn. Là biên kịch, tôi muốn sản phẩm của mình phải được hoàn hảo và tròn trịa. Khi làm đạo diễn rồi, tôi mới biết mình chẳng thể trù liệu mọi thứ. Có rất nhiều yếu tố trong phim không thể tính toán nổi. Điều tốt nhất bạn có thể làm là hình ảnh hóa tất cả suy nghĩ trong đầu, và phản ứng với những gì diễn ra trên set quay mà thôi. 

Hiện tại, tôi thường bắt đầu với một kịch bản thô, rồi viết thoại ngay trong khoảng thời gian bấm máy. Như với Trùng Khánh Sâm Lâm chẳng hạn. Ngay trước khi quay phim, tôi ngồi cà phê ở quán Holiday trên đường Nathan để viết thoại, rồi mới phóng xuống khu Trùng Khánh cách đó 2 dãy nhà để đưa kịch bản cho diễn viên. 

Vương Gia Vệ, Lương Triều Vỹ và Vương Phi trên phim trường Trùng Khánh Sâm Lâm

Còn về diện mạo, thì qua từng năm, phim của tôi lại càng đặc sắc hơn, tất cả là nhờ William Chang (editor ruột của Vương Gia Vệ) và các đạo diễn hình ảnh. Tôi chơi với William từ lâu rồi, cả hai lớn lên trong những gia đình giống nhau ở đất Thượng Hải, nên chúng tôi có nhiều điểm chung lắm. Về phần Christopher Doyle, tôi từng hợp tác với anh ấy trong Days of Being Wild (A Phi Chính Truyện). Thời gian đầu, chúng tôi không được hòa hợp cho lắm. Cơ mà về sau vẫn chơi được với nhau thôi. Dù nền tảng chuyên môn của Christopher không được chắc, nhưng về mặt ánh sáng thì anh ấy đúng là bậc kỳ tài. Thật ra, đó cũng là vấn đề của Chris trong Ashes of Time (Đông Tà Tây Độc), vì cả phim hầu hết phải quay ngoài trời, trong khi anh ấy lại quen tay hơn với bối cảnh trong nhà, với những trang thiết bị có thể điều khiển được.

Lúc đầu, tôi định làm Trùng Khánh Sâm Lâm với đạo diễn hình ảnh Lưu Vĩ Cường, nhưng anh ấy lại bận rộn với dự án riêng, nên tôi phải gọi Christopher Doyle vào thế chỗ. Khi ấy,  Chris đang hoàn thiện khâu hậu kỳ cho phim Red Rose, White Rose (Hồng Đỏ, Hồng Trắng) của Stanley Kwan (Cũng là một đạo diễn Hongkong khác). Cuối cùng, anh ấy cũng đồng ý quay lại một vài cảnh trước khi tham gia vào công đoạn sản xuất, phần là để diện mạo bộ phim được trọn vẹn nhất, mặt khác là để thỏa mãn tôi, vì tôi đã cân nhắc một số trường đoạn và quyết định chúng cần được làm lại. 

Vương Gia Vệ và Christopher Doyle

Thực ra, A Phi Chính Truyện là lời đáp trả với As Tears Go By (Vượng Giác Ca Môn), một phim có quá nhiều đèn neon và ánh sáng gắt. Tôi nói với Chris rằng tôi muốn làm phim kiểu “tranh thủy mặc”, với rất ít màu sắc. Đó là phim miêu tả những hình thái khác nhau của chứng trầm cảm, nên nó phải thật trơ trụi, thật mỏng manh. Yêu cầu đó khiến Chris phải đối mặt với rất nhiều vấn đề: cần nhiều bộ lọc hơn này, ít đèn đi, rất khó lấy nét nữa. Đó là một phần lý do khiến phim phải quay lâu đến vậy. 

Fallen Angels (Đọa Lạc Thiên Sứ) cũng là một phim tinh tế, nhưng theo chiều hướng khác. Gần như cả phim chúng tôi chỉ chơi lens góc rộng, với diễn viên đứng sát gần máy quay. Chúng tôi tiếp tục dùng ít đèn, và gặp phải những vấn đề cố hữu; như bóng mặt chẳng hạn. Khi sử dụng ống kính tiêu cự ngắn như thế, khán giả sẽ có cảm giác nhân vật trong khung hình đang ở rất xa, dù thực tế là ngược lại. 

Vừa là đạo diễn, vừa là biên kịch, nên tôi có rất nhiều ý tưởng chết yểu.

TR: Cả Đông Tà Tây Độc và Trùng Khánh Sâm Lâm đều có rất nhiều giọng dẫn truyện. Đó có phải cách để anh kéo dài sự viết ngay trước khi phim được biên tập không? 

VGV: Theo một cách nào đó, thì đúng là vậy đấy. Nhưng dù sao thì giọng dẫn cũng rất quan trọng mà. Vì ngày nay, người ta thường độc thoại nhiều hơn là nói chuyện với nhau. 

Trùng Khánh Sâm Lâm (1994)

TR: Chắc anh đọc nhiều lắm nhỉ? 

VGV: Đúng thế. Bố tôi từng bắt tôi đọc những tác phẩm văn học Trung Quốc kinh điển khi tôi còn học cấp 2. Lúc đó tôi đã sống ở Hong Kong rồi, nhưng anh chị tôi vẫn ở Thượng Hải, và chúng tôi vẫn giữ liên lạc qua mail. Ở Trung Quốc, người ta ít khi được thưởng thức truyện hay lắm, cùng lắm là của Balzac, Tolstoy, thế thôi. Tôi muốn được đồng điệu với người nhà mình, nên cố để đọc sách giống họ. Thế rồi, tôi phát hiện ra nếu vượt qua được 200 trang đầu tiên, thì sách của Balzac đúng là tuyệt phẩm! Về sau, tôi chuyển sang đọc văn của Raymond Chandler và John Steinbeck, cùng một số tiểu thuyết gia Nhật Bản khác. Còn gần đây tôi chỉ đọc hồi ký thôi, của Maria Callas, Muhammad Ali, rồi Tennessee Williams,…

TR: Nhắc đến Nhật Bản, có nhiều người để ý thấy sự kết nối giữa Trùng Khánh Sâm Lâm và tiểu thuyết của Haruki Murakami. Tôi cũng để ý thấy có rất nhiều bài hát nhạc phim có tựa đề lấy cảm hứng từ chính những cuốn sách của Murakami. 

VGV: Ngày Haruki mới viết, tôi rất thích cuốn sách Pinball 1973, và truyện ngắn A Girl, She Is 100% của anh. Bây giờ, khi Haruki bắt đầu có những nỗi lo tuổi trung niên, tôi cũng mất luôn niềm ham thích với sách của anh ấy rồi. Nhưng, tôi và Haruki trạc tuổi nhau, và chúng tôi cũng có những trải nghiệm khá tương đồng, đó là sống trong cái thời mà tôi gọi là “Văn hóa hạm đội 7”, trong những năm giữa chiến tranh Hàn Quốc và Việt Nam. Chúng tôi bị ảnh hưởng từ đĩa nhạc, văn hóa cho tới cả lối sống của người nước ngoài; nhìn những anh bạn ngoại quốc đô con trên phố là cả một niềm ấn tượng lớn đối với chúng tôi. Khi đọc sách của Haruki, tôi như được trở về những ngày xưa cũ – khi chúng tôi đã rời bỏ tuổi đôi mươi, nhưng chưa xa đến mức lãng quên. 

TR: Đâu là khởi nguồn của Trùng Khánh Sâm Lâm? 

VGV: Khi hoàn thiện Đông Tà Tây Độc, chúng tôi đã có quãng nghỉ cần thiết, nhưng tôi lại nghĩ mình cần làm một phim cho bản thân. Vừa là đạo diễn, vừa là biên kịch, nên tôi có rất nhiều ý tưởng chết yểu. Ý tưởng có thể sinh sôi ngay khi bạn ngồi uống cà phê, nhưng chẳng lấy đâu ra thời gian để phát triển chúng được. Tất cả chỉ là cảm hứng nhất thời, và dễ dàng tan thành mây khói. Thế mà Trùng Khánh Sâm Lâm lại được phát triển từ 2 ý tưởng như vậy đấy. Thực ra ban đầu là 3 cơ, nhưng cái còn lại được chuyển sang cho Đọa Lạc Thiên Sứ rồi. 

Câu chuyện đầu tiên bị bào dũa rất nhiều trong lúc quay phim. Brigitte Lin (Lâm Thanh Hà) đáng ra đã rời nghiệp diễn sau khi quay Trùng Khánh Sâm Lâm, nên ban đầu, chúng tôi xây dựng cô ấy kiểu như Blanche DuBois trong A Streetcar Named Desire. Hà thích lắm, cô ấy đội tóc giả rồi diễn trước gương mãi thôi. Thực ra, câu chuyện khá là đơn giản: cô ấy đọc được một bài tuyển diễn viên trên báo, thế rồi gặp được nhân vật của Takeshi Kaneshiro, và về sau lại cho anh ta leo cây. Cuối cùng, chúng tôi vẫn giữ bộ tóc giả và ý tưởng về một phim không lãng mạn, nhưng nữ diễn viên lại biến thành Gloria của John Cassavetes mất tiêu. 

Lâm Thanh Hà trong Trùng Khánh Sâm Lâm
Và Gloria của John Cassavetes

TR: Sao nam chính trong cả hai câu chuyện đều là “cớm” thế? 

VGV: Một phần vì phim Hong Kong hầu hết có chất hành động, kiểu phải có cớm hoặc là “xã hội đen”, và tôi chọn cớm. Với cả, tôi cũng khá thích ý tưởng về quân phục và số hiệu nữa. 

TR: Anh có thấy những nhân vật trong phim đều mang ý nghĩa biểu tượng giống như trong A Phi Chính Truyện không? 

VGV: A Phi Chính Truyện tập trung vào những cảm xúc rối bời về việc rời đi hay ở lại Hong Kong. Chúng ta sắp bước sang năm 1997 rồi, nên đó không còn là vấn đề nữa. Thế nên, Trùng Khánh Sâm Lâm lại đánh vào cách cảm nhận của con người trong lúc này. Trong A Phi, các nhân vật sầu não với nỗi cô đơn của họ, Đông Tà Tây Độc cũng thế. Còn trong Trùng Khánh, người ta đã biết giải khuây, dù đó có thể chỉ là nói chuyện với cái bánh xà phòng mà thôi. Họ tìm được cách hòa nhập vào đô thị rồi. 

TR: Tiếp tục với A Phi Chính Truyện nhé. Anh có thật sự cố gắng tái tạo lại Hong Kong những năm 60 trong phim không? 

VGV: Tôi đã nghiên cứu thực địa trong gần 1 năm, thậm chí còn cố tìm hiểu xem miếng bít tết trong nhà hàng có giá bao nhiêu vào thời điểm đó. Nhưng rồi tôi nhận ra mình sẽ chẳng thể vẽ lại Hong Kong ngày cũ được chi ly đến thế. Ban đầu, ý tưởng của tôi là đặt phần đầu của phim vào năm 1963, cũng là thời điểm tôi chuyển đến định cư ở Hong Kong. Sau khi nghiên cứu, tôi quyết định sẽ chuyển về 1960. 

Có cảm giác như chúng tôi đã lật sang một trang khác trong cuốn sách lịch sử vậy, với cuộc bầu cử của Kennedy, kiểu thế. Người Hong Kong cũng bắt đầu trở nên tham vọng hơn. Thế giới như thể khoác lên mình tấm áo mới. Từ đó, tôi cố gắng phác họa 3 lớp người đối lập: những người nhập cư từ Thượng Hải (Nhân vật của Trương Quốc Vinh), dân Hong Kong chính cống từ đảo Trường Châu (Nhân vật của Lưu Đức Hoa), và những kẻ lang bạt (nhân vật của Lương Triều Vỹ

Một cảnh trong A Phi Chính Truyện (1990)

Vì không có đủ nguồn lực để tái tạo lại quãng thời gian cũ một cách chân thực, nên tôi đã làm mọi thứ dựa vào hồi ức. Thực ra, những hồi ức đó hầu hết là cảm giác mất mát – và với chính kịch thì lúc nào nó cũng quan trọng. Chúng tôi gợi nhớ quá khứ dựa trên thời gian, kiểu như: “Tối qua tôi gặp..”, “Ba năm trước tôi đã…” Nhưng mà, khoảnh khắc mà viên cảnh sát 223 chơi trò chơi với hộp dứa trong Trùng Khánh Sâm Lâm thì lại khác nhé. Đó đơn giản chỉ là cách để anh ấy khiến mỗi phút được sống trở nên đáng giá thôi. 

Bạn có thể phô bày sự thay đổi, bằng cách trưng ra những thứ chẳng bao giờ đổi thay. 

TR: Có khi nào Đông Tà Tây Độc là một phần bị thiếu của A Phi Chính Truyện không? 

VGV: Tôi vẫn đang cố gắng để hiểu nhân vật của Lưu Đức Hoa trong Vượng Giác Ca Môn. Anh ấy là dẫn xã hội đen, nên tôi chẳng rõ anh ấy nghĩ gì, hay điều gì thúc đẩy anh ấy. Những nhân vật còn lại thì dễ hiểu thôi; tôi biết rõ người em họ (Trương Mạn Ngọc) và đứa trẻ hấp tấp (Trương Học Hữu) nghĩ gì. Nhưng, không phải Lưu Đức Hoa. 

Tính tò mò của tôi về nhân vật này ảnh hưởng đến cả anh chàng của Trương Quốc Vinh trong A Phi Chính TruyệnĐông Tà Tây Độc. Nếu nhìn theo hướng đó, thì Đông Tà đúng là phần nối tiếp của A Phi thật. Nhưng A Phi không là phim theo thể loại, còn Đông Tà thì có. Đôi khi tôi thấy cái “thể loại” ấy làm ảnh hưởng đến vài khía cạnh nhất định trong quá trình xây dựng tâm lý nhân vật . Nhưng, một trong những nguồn cảm hứng cho Đông Tà lại là The Searchers, một phim đi sâu vào nội tâm của những nhân vật bí ẩn. Khi xem phim của John Ford, tôi luôn bị xúc động bởi mối quan hệ giữa nhân vật của John Wayne và chị dâu, thể hiện rõ ở cách cô đưa quần áo cho anh. Khoảnh khắc đó chắc chỉ kéo dài 3 giây, nhưng thế là đủ. 

Đông Tà Tây Độc (1994)

TR: Anh từng viết kịch bản cho Patrick Tam, đạo diễn nổi tiếng với tư tưởng “hận đàn bà” trong phim. Thực ra thì, anh đã viết Final Victory, bộ phim có lẽ thể hiện rõ nhất cái sự “hận đàn bà”ấy. Thế thì, anh có hứng thú với các nhân vật thuộc phái mạnh hơn không? 

VGV: Với tôi thì chẳng có khác biệt nào cả. Trong A Phi Chính Truyện, ý tưởng ban đầu là tập trung vào nam chính, sau đó dần dần chuyển sang nữ. Phần hai lại tập trung vào các nhân vật của Trương Mạn Ngọc và Lưu Gia Linh, kể lại quá trình vượt qua sang chấn của họ sau những mối tình vụn vỡ. Thêm nữa, trong Đông Tà Tây Độc, tôi nghĩ vai diễn của Trương Mạn Ngọc mới là nhân vật chủ chốt. Nhưng nói thật, nó chẳng thay đổi điều gì cả. Đôi khi, cách sắp đặt cũng quan trọng chẳng kém gì nhân vật bên trong câu chuyện. Có những lúc tôi còn sử dụng khung hình mà không có diễn viên trong đó, như cảnh bốt điện thoại trong A Phi Chính Truyện chẳng hạn. Bạn có thể phô bày sự thay đổi, bằng cách trưng ra những thứ chẳng bao giờ đổi thay. 

TR: Vậy anh có ý định gì với Đọa Lạc Thiên Sứ?

VGV: Bản chất của phim sẽ là phần tiếp nối của Trùng Khánh Sâm Lâm, nhưng cốt truyện đã phát triển nhiều, khi tôi quyết định nó sẽ là một dự án nguyên bản. Đó là câu chuyện về 2 mặt của 1 đồng xu. Nó bắt đầu với 1 cảnh tung xu đúng nghĩa, rồi chuyển sang 2 tuyến truyện song song, với 2 dàn nhân vật khác nhau. Nhưng khác với Trùng Khánh Sâm Lâm, lần này các nhân vật sẽ có mối quan hệ mật thiết hơn.

Đọa Lạc Thiên Sứ (1995)

TR: Nó liên quan gì đến cảm giác hoài niệm và tiếc nuối của anh? 

VGV: Làm thế nào để mình được hạnh phúc, vậy thôi. 

Phần 2: Vương Gia Vệ chia sẻ về 6 cảnh trong Trùng Khánh Sâm Lâm

Bài gốc: “Poet of time: Wong Kar-Wai on Chungking Express”, được đăng trên tạp chí Sight and Sound, số tháng 9/1995. 

Quảng cáo

Mới Nhất

Âu Mỹ

Superman từ lâu đã là một hình mẫu hoàn hảo của loài người, với sức mạnh, niềm tin và tinh thần xả thân vì...

Âu Mỹ

Chiều nay theo giờ Việt Nam, nhà soạn nhạc huyền thoại Ennio Morricone qua đời ở tuổi 91.

Âu Mỹ

Chris Hemsworth đang luyện tập cật lực để vào vai võ sĩ Hulk Hogan huyền thoại của làng WWE.

Tin Tức

Ngành kinh doanh điện ảnh đã thay đổi nhanh chóng từ năm 2008 khi các hãng phim không còn làm phim nữa mà họ...

Bình Luận

Trong những ngày gần đây, các nhà phân tích tại phố Wall đã dự đoán một kết quả vững chắc về việc Netflix có...

Âu Mỹ

Theo tờ Deadline, bom tấn Nhiệm Vụ Bất Khả Thi đang được lên kế hoạch tiếp tục quay phim ở Anh.

Có Thể Bạn Quan Tâm

Âu Mỹ

Nam tài tử người Canada gốc Lebanon luôn rất được mến mộ và tôn trọng không chỉ trên màn ảnh mà còn ở ngoài...

Tin Tức

Chúng tôi đã làm lỡ mất một cơ hội tuyệt vời để đại diện cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt một cách chính...

Châu Á

Nam diễn viên gạo cội Lee Soon Jae của "Gia Đình Là Số Một" bị quản lý cũ tố ngược đãi, coi anh này...

Âu Mỹ

Đáng chú ý, trailer này được dựng một cách vô cùng thô sơ, và những "diễn viên" thì đều là trẻ em.

Copyright © 2020 Phê Phim