GET OUT: Cơn ÁC MỘNG đời thực

Linh Vetter

03/04/2019Phân tích

Get Out - tác phẩm ra mắt đầu năm 2017 của đạo diễn Jordan Peele, có lẽ đến thời điểm hiện tại, cũng sẽ không cần phải giới thiệu nhiều nữa. Bài viết không phải dành để tôn vinh rằng tại sao các bạn lại phải xem Get Out, đó là việc dành cho những thành công bất ngờ mà phim đã đạt được kể từ khi xuất hiện trên màn bạc. Mục đích của bài viết này là để đi sâu vào Get Out, tiến tận vào những cốt lõi, những ý tưởng mà đạo diễn Jordan Peele đã gài gắm vào kiệt tác kinh dị của thế kỷ 21, để có thể biết được rằng điều gì đã khiến Get Out thắng một giải Oscar cho kịch bản xuất sắc nhất tại Oscar, cũng như biết được rằng tại sao phim đang được sử dụng để giảng dạy tại các trường đại học ở Hoa Kỳ, đặc biệt là những ngành liên quan đến chính trị, xã hội và điện ảnh. Tất nhiên, mình sẽ tiết lộ toàn bộ nội dung của Get Out nên nếu các bạn chưa xem phim, hãy dừng lại ở đây, bật Get Out lên xem hết rồi quay lại cũng chưa muộn đâu. Còn nếu các bạn đã xem Get Out rồi hoặc không quan tâm đến SPOILER, chúng ta bắt đầu thôi.

I. CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA TRONG GET OUT?

Trước khi có thể đi sâu hơn vào những ý nghĩa trong phim, chúng ta hãy cùng điểm qua việc gì đã xảy ra ở Get Out. Vì phần này làm bước đệm cho những ý quan trọng hơn đằng sau nên mình sẽ chỉ đi qua nhanh thôi nhé. Chris Washington - nhân vật chính của phim, cùng Rose Armitage - bạn gái đi tới thăm gia đình của cô ở ngoại ô thành phố. Tại dinh thự Armitage, Chris dần phát hiện ra những điều không hề bình thường một chút nào. 

Gia đình bạn gái của Chris thuộc một nhóm kín những kẻ chuyên bắt cóc rồi tẩy não người da màu để trao đổi, buôn bán cơ thể như những mặt hàng. Mẹ của Rose - Missy Armitage có nhiệm thôi miên nạn nhân, kìm nén tiềm thức của bọn họ dưới The Sunken Place. Còn Dean Armitage - bố của Rose có nhiệm vụ thực hiện những ca phẫu thuật chuyển đổi não bộ của người mua hàng sang cơ thể da màu mới mà họ cho là thượng đẳng hơn. Chris dù có cảm giác rằng điều gì đó ẩn khuất đang xảy ra nhưng anh vẫn bị Rose lừa rơi vào tròng của nhà Armitage. Ở cuối phim, bằng trí thông minh cũng như sự dũng cảm của bản thân, Chris đã thoát khỏi căn nhà kinh dị, cũng như giết hết những thành viên trong nhà Armitage. Cốt truyện của phim khá… thẳng. Tuy nhiên, điều khiến Get Out trở thành một tuyệt tác chắc chắn không phải là cốt truyện, mà là những ý nghĩa ẩn sâu bên trong cốt truyện đó.

II. Ý NGHĨA NHÂN VẬT

Chính vì vậy mà tiếp theo, hãy cùng mình đi qua các nhân vật quan trọng nhất để biết rõ được mục đích xuất hiện của mỗi người trong câu chuyện là gì. Và có lẽ không thể bắt đầu với nhân vật nào hợp lý hơn Chris Washington - nhân vật chính của bộ phim

1. CHRIS WASHINGTON

Ở những phân cảnh đầu tiên trong nhà Chris, đạo diễn Jordan Peele đã cho chúng ta thấy khái quát phần nào câu chuyện anh đã trải qua, cũng như sẽ trải qua. Chris là một nhiếp ảnh gia, anh nhìn cuộc sống qua lăng kính mà chỉ một mình anh có. Vậy những thứ Chris lựa chọn để hướng thế giới quan, hướng máy ảnh tới là gì? Qua những bức ảnh được treo trong nhà nhân vật chính, chúng ta có thể biết được thứ mà anh luôn để tâm tới đó chính là cuộc sống của những người da màu ở nước Mỹ, những khó khăn mà họ, hay chính anh, đã từng phải trải qua trong cuộc sống. Đặc biệt ở khung hình này, chúng ta có thể thấy một vấn đề rất đáng chú ý trong cuộc sống của cộng đồng da màu - hình ảnh người đàn ông quay lưng vào chiếc bụng bầu của người phụ nữ. 

Tuy nhiên, mình xin phép nói rõ vấn đề này hơn ở phần sau của video. Ở cảnh đầu tiên chúng ta nhìn thấy Chris Washington, anh đang bôi kem cạo râu trắng lên mặt. Trong một bộ phim được ẩn chứa nhiều tầng lớp ý nghĩa như Get Out, mọi khung hình đều có ý nghĩa. Đạo diễn Jordan Peele đã chia sẻ rằng việc Chris làm cho khuôn mặt “trắng dần lên”, chính là cột mốc đánh dấu những gì anh sắp phải trải qua ở phần sau của Get Out - anh đang trên con đường để trở thành một người da trắng qua việc bị bắt cóc rồi phẫu thuật chuyển não bộ. Cũng trong cảnh này, Chris đã vô tình cắt vào mặt khi dùng dao cạo râu, giống như việc “trắng hóa" của anh ở cuối phim cũng sẽ khiến Chris phải đổ máu. 

Ngoài ra, cũng trong phân đoạn đầu tiên mà Chris xuất hiện, anh xuất hiện trên nền bài hát Redbone của Childish Gambino. Tuy nhiên, lời bài hát đầu tiên được cất lên không phải là những câu mở đầu của Redbone mà thay vào đó, chúng là “Stay Woke!” hay “Hãy tỉnh”. Tượng trưng cho nhân vật chính của chúng ta là một người tỉnh táo, anh có khả năng nhận ra những gì sai với xã hội hiện giờ, cũng như có thể nhận ra những điều bất trắc chuẩn bị xảy tới để rồi trốn thoát, khác với những nạn nhân trước.


Có thể nói, Chris Washington là đại diện cho góc nhìn của chính đạo diễn Jordan Peele về vị trí người da màu trong xã hội Mỹ nói chung và vị trí người đàn ông da màu trong gia đình nói riêng.

2. GIA ĐÌNH ARMITAGE & THE RED ALCHEMIST

Gia đình Armitage được xây dựng trên chính sự bức xúc của đạo diễn Jordan Peele về những người theo chủ nghĩa tự do nhưng có phần… hơi bị lố bịch quá mức. Tại sao mình lại nhận định là lố bịch quá mức ở đây? Chủ nghĩa tự do xuất hiện trong Get Out có tên là Post-Racial Liberalism hay Chủ nghĩa tự do hậu kỳ thị sắc tộc. Chủ nghĩa này được lần đầu tiên xuất hiện trong một tờ báo của The New York Times năm 71 nhưng phải đến khi Obama - tổng thống da màu Hoa Kỳ đầu tiên đắc cử năm 2008, chủ nghĩa này mới thật sự bùng nổ. Có thể hiểu, Post-Racial Liberalism là một chủ nghĩa mà trong đó, việc kỳ thị sắc tộc không còn tồn tại. 

Get Out, tất cả các thành viên của nhà Armitage không bao giờ tung bất kỳ một từ ngữ kỳ thị sắc tộc nào về phía Chris mà luôn cố tỏ vẻ màu da của Chris không hề là một vấn đề gì. Rose nói rằng cô không quan tâm đến việc gia đình biết Chris là người da màu, trong khi bố của Rose thì thoải mái bày tỏ quan điểm của ông về việc có người hầu trong nhà là người da màu, vì ông trân trọng họ dưới tư cách những người giúp việc bình thường. Gia đình Armitage qua vẻ bề ngoài là gia đình sẵn lòng mở vòng tay đón nhận những nhóm người thiểu số vào cuộc sống, những người “sẽ bầu cho Obama lần thứ 3 nếu có thể”. Jordan Peele từng nói rằng ý tưởng của Get Out được ông lấy từ chính những tương tác xã hội thường nhật. Chính những sự cởi mở, thoải mái quá mức từ Post-Racial Liberalism đã khiến vị đạo diễn tưởng tượng ra rằng: “Nhỡ những con người này đang cố tình lấy lòng mình để bán mình làm nô lệ thì sao nhỉ?”.

Barack Obama đắc cử Tổng thống Hoa Kỳ năm 2008.

 

Và tất nhiên, chúng ta không thể không nhắc đến những thành viên của buổi họp bí ẩn thuộc hội có tên The Red Alchemists, hay Những nhà giả kim đỏ. Theo lời giải thích của đạo diễn Jordan Peele, The Red Alchemists là một nhóm kín bắt nguồn chính từ những người bạn của Roman Armitage - ông của Rose. Roman chính là khởi nguồn của sự ám ảnh trong gia đình về tính “thượng đẳng” ở người da màu.  

“Such a privilege to be able to experience another person’s culture."

"Thật là một đặc quyền để được trải nghiệm văn hóa của người khác."

Tại thế vận hội Olympics Berlin năm 1936, ông đã thua vận động viên người Mỹ gốc Phi Jesse Owens. Từ đây, Roman tôn thờ người da màu, cho rằng họ có những cấu trúc sinh học tuyệt vời hơn. Suy nghĩ này có lẽ đã bắt đầu ngấm vào nhà Armitage qua Georgina đầu tiên. Trong một cảnh, chúng ta thấy bà đang trân trọng vẻ đẹp mà cơ thể mới mang lại qua phản chiếu của cửa kính.

Quay trở lại với The Red Alchemist. Đây là những con người giàu kếch xù, có địa vị - những người chơi bingo mà các con số đã thẳng hàng sẵn từ đầu. Tóm lại, đây là tập thể sinh ra đã thắng trong cuộc sống rồi. Cảnh The Red Alchemists đấu giá cho cơ thể của Chris giống hệt khung cảnh mà những nhà tài phiệt Hoa Kỳ trước năm 1865 mua bán nô lệ. Một thông tin thú vị mà đạo diễn Jordan Peele cũng đã bật mí là: The Red Alchemists đấu giá với nhau không phải bằng tiền vì họ không thiếu tiền, thứ họ dùng để chi trả cho các cơ thể mới là những cổ vật đáng giá (4 cổ vật, 5 cổ vật, 7 cổ vật,…).

Nếu như những nhà tài phiệt hồi xưa mua bán người da màu vì họ không coi đây là những con người mà chỉ đơn giản là những công cụ, không hơn không kém. The Red Alchemist đại diện cho những người theo chủ nghĩa tự do hậu kỳ thị sắc tộc, bị thổi phồng đến mức tôn sùng rồi muốn trở thành một người da màu. 

Nhân tiện đang nói về gia đình Armitage, mình cũng muốn nói qua về cách ông đã xây dựng nhân vật Rose Armitage để chứng minh rằng quả thật, Jordan Peele là một thiên tài. Được giới thiệu trong cùng một phân cảnh với Chris, sự xuất hiện của cô được báo hiệu rằng đây sẽ là một người có tầm ảnh hưởng ngang với nhân vật chính. Và quả đúng như vậy, Rose chính là người đã nhử Chris, cũng như vô số các nạn nhân khác vào bẫy của nhà Armitage. Nếu như Chris xuất hiện khi đang nhìn nhận lại bản thân và đang “trắng dần lên”, thì Rose xuất hiện lần đầu khi đang xếp hàng chọn mua bánh ngọt. 

Cảnh giới thiệu nhân vật là cảnh vô cùng quan trọng vì nó cho chúng ta biết nhân vật đó muốn gì và đại diện cho cái gì. Rose đang nhìn những chiếc bánh ngọt bày biện đẹp đẽ, được cắt thẳng sang từ cảnh Chris đang cạo râu. Điều này không khác gì với việc đạo diễn đang nói với chúng ta rằng đối với Rose, Chris cũng chỉ như một chiếc bánh ngọt, anh chỉ là một món hàng vậy, đi từ bàn tay người này qua bàn tay người khác. Và nếu như Chris xuất hiện trên nền nhạc với từ “Stay woke!”, thì Rose xuất hiện trên nền nhạc với cụm từ “N***** creepin’” - báo hiệu rằng đây là một con người mưu mô, xảo quyệt và có mục đích không hề tốt đẹp gì. 

Rose Armitage, đúng như cái tên của cô, Hoa hồng - một thứ đẹp đẽ nhưng thật sự lại toàn gai sắc bén. Cô đã khéo léo từ từ dẫn miếng bánh béo bở Chris vào tròng qua những việc làm đơn giản như giả vờ quan tâm, không muốn nhân vật chính hút thuốc nhưng thực chất là đang muốn bảo toàn độ tinh khiết của cơ thể; giả vờ bảo vệ Chris khỏi cảnh sát để không bị kiểm tra giấy tờ, mấu chốt để họ không thể đối chiếu Chris với những người mất tích sau khi nhà Armitage đã hoàn thành kế hoạch hay giả vờ cảm thấy khó chịu với bố mẹ để Chris lầm tưởng cô đứng về phía anh. Đạo diễn Jordan Peele còn đã mô tả rằng ông xây dựng nhân vật Rose để trở thành người kinh khủng nhất của gia đình - một Psychopath / Người mắc chứng rối loạn tâm thần chống đối xã hội chính hiệu.

III. NHỮNG Ý NGHĨA ẨN SÂU

Và cuối cùng, phần khiến Get Out nổi bật hơn hẳn các tác phẩm giật gân còn lại, cũng là điều khiến phim đạt giải Oscar cho kịch bản gốc xuất sắc nhất tại Oscar lần 90. Đó chính là những ý nghĩa được Jordan Peele gửi gắm vào dưới cốt truyện bề nổi.

1. VỊ TRÍ NGƯỜI DA MÀU TRONG XÃ HỘI MỸ

Get Out được ra đời trong thời điểm không thể nào phù hợp hơn. Chỉ sau khi Donald Trump đắc cử 4 ngày, phim đã được công chiếu trên toàn thế giới. Những người đáng sợ trong xã hội Hoa Kỳ hiện tại không còn chỉ dừng lại ở những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan nữa, điều đó đã quá rõ ràng rồi (show footage Blackkklansman). Điều đáng sợ trong xã hội Mỹ thời điểm hiện tại đến từ những định kiến xã hội từ chính phe theo chủ nghĩa tự do như gia đình Armitage và đến từ chính quyền nữa. 

"Black is in fashion."

"Da màu là thời thượng."

Như mình có nói ở trên, Chris Washington là đại diện cho góc nhìn của đạo diễn Jordan Peele về xã hội nước Mỹ. Nhân vật chính của chúng ta là một nhiếp ảnh gia da màu, liên tục bị các người da trắng khẳng định rằng với cấu trúc sinh học trời phú, anh sẽ vô cùng giỏi ở các bộ môn thể thao, giỏi trên giường,... Hay rằng với sắc tộc của bản thân, anh sẽ thành công hơn ở các lĩnh vực nghệ thuật, kể cả khi tài năng có ngang hàng với người da trắng. Chris lạc lõng giữa những con người đang có phần tò mò, tôn vinh nguồn gốc của anh, giữa sự hâm mộ giả dối. Giống như cách mà nhân vật Andre nói rằng anh cảm thấy lạc lõng giữa khu ngoại ô sặc mùi da trắng tầng lớp cao. 

The Sunken Place - nơi mà tâm trí những nạn nhân của Missy rơi vào, đại diện cho sự thờ ơ của xã hội Hoa Kỳ đối với cộng đồng người da màu. Giống như Chris, cộng đồng này càng ngày càng bị rơi vào quên lãng. Theo thống kê năm 2015 của tờ báo The Guardians, những người Mỹ gốc Phi trẻ tuổi có khả năng bị giết chết bởi cảnh sát cao gấp 9 lần những người Mỹ còn lại. Năm mà thống kê vừa rồi được công bố có 1134 vụ sát hại người da màu đến từ phía cảnh sát. Thêm vào đó, người Mỹ gốc Phi dù chỉ chiếm khoảng 14% tổng dân số ở Hoa Kỳ nhưng chỉ số mất tích của họ ở độ tuổi từ 17 đổ xuống lại là 36,5%, còn từ 18 trở lên là 26,8%, thấp sau duy nhất chỉ số của người da trắng chiếm hơn 60% tổng dân số Mỹ. Những con số biết nói trên cũng phần nào được Jordan Peele đề cập tới qua phân cảnh Rod, bạn của Chris, đến báo cảnh sát về việc anh mất tích nhưng chỉ nhận được lại những tiếng cười ngặt nghẽo từ phía chính quyền. 

Cũng không phải ngẫu nhiên mà xe ô tô chở Chris đâm phải một con hươu, để anh ra check nó còn sống hay không. Sinh vật hiền lành này còn xuất hiện thêm 2 lần nữa, một lần trong căn phòng Chris bị giam ở cuối phim và một lần khi nhân vật chính dùng để giết Dean Armitage. Hình ảnh con hươu tượng trưng cho chính Chris cùng với cộng đồng người Mỹ gốc phi, những người ngay từ khi sinh ra đã phải làm nạn nhân của cả một chế độ. 

Tuy nhiên, để có thể chiến thắng, Chris đã phải chấp nhận tất cả những thứ cốt lõi đối với bản thân anh. Anh sử dụng bông cotton - thứ mà những nô lệ từ châu phi hồi trước đã phải nhặt cả cuộc đời, để bịt tai thoát khỏi tiếng leng keng thôi miên của Missy Armitage. Rồi anh dùng chính đầu con hươu để đâm chết Dean Armitage - người đứng đầu căn nhà biến thái. Chris đã hoàn toàn rũ bỏ cái vỏ nạn nhân, và sử dụng nó như một thứ vũ khí để chống lại chế độ muốn đàn áp anh. 

Hình ảnh đáng sợ nhất phim đến vào những phút giây cuối cùng, sau khi trấn áp được Rose cũng như cả gia đình Armitage, ánh đèn cảnh sát bắt đầu nhấp nháy trên khuôn mặt đẫm mồ hôi của Chris. Chắc hẳn ai cũng có thể tưởng tượng được điều gì sẽ xảy ra khi cảnh sát thấy một người đàn ông da màu ở trên một người phụ nữ da trắng đầy máu phải không các bạn? Đây chính là cái kết gốc đã bị thay thế của Get Out, Chris bị kết tội và phải vào tù một, quay lại trở thành nạn nhân của một chế độ sau khi vừa chiến thắng một chế độ khác xong. Có lẽ chính vì thông điệp quá tiêu cực này mà Jordan Peele đã cắt cái kết gốc đi và thay bằng một phân đoạn mới tích cực hơn. 

 

Anh chiến thắng sự giả dối, bất công, đàn áp bằng cách chấp nhận tất cả những gì tinh túy, cốt lõi nhất của bản thân để rồi được trở về an toàn cùng bạn bè. Qua câu chuyện này, ta có thể thấy thông điệp về tôn vinh những bản chất tất yếu trong văn hoá người Mỹ gốc Phi nói riêng và trong văn hóa các nhóm thiểu số khác nói chung. Chúng ta mạnh nhất khi ta chấp nhận hoàn toàn văn hóa, truyền thống rồi biến nó thành sức mạnh của bản thân. 

2. VỊ TRÍ NGƯỜI ĐÀN ÔNG DA MÀU TRONG GIA ĐÌNH

Không chỉ chứa đựng góc nhìn của Jordan Peele về thực trạng xã hội Mỹ nói chung, Chris còn được gửi gắm những ý nghĩa mang tính cá nhân hơn với đạo diễn về chính vị trí người đàn ông trong gia đình người da màu. Tổng thống Obama đã từng nói trong bài diễn văn ngày của cha năm mà ông đắc cử: “Họ - những người cha da màu - đã bỏ rơi trách nghiệm, cư xử như những đứa trẻ thay vì đàn ông. Chúng ta biết số liệu - những đứa trẻ lớn lên mà không có bố có tỉ lệ sống trong nghèo khổ và phạm tội cao gấp 5 lần, có tỉ lệ nghỉ học cao gấp 9 lần và có tỉ lệ vào tù gấp 20 lần”. Ở Mỹ, riêng trong năm mà Get Out ra rạp, có 4 triệu 256 nghìn hộ gia đình gia màu thiếu cha. Thêm vào đó, 70% số trẻ em da màu chỉ được nuôi nấng bởi những người mẹ đơn thân, trong đó có chính đạo diễn Jordan Peele và Chris Washington của chúng ta. 


Nếu các bạn chưa biết, Jordan Peele có bố là một người Mỹ gốc Phi, trong khi mẹ của ông là người da trắng. Tuy nhiên đáng buồn là bố ông đã bỏ gia đình khi vị đạo diễn mới chỉ 6 tuổi. Trong phim, Chris Washington cũng có quá khứ tương tự. Khi được gia đình Armitage hỏi, Chris chia sẻ rằng bố của anh đã đi từ khi Chris còn nhỏ, còn mẹ anh cũng qua đời khi nhân vật chính 11 tuổi vì một vụ đâm ô tô rồi bỏ chạy. Ở đây, con hươu mà chiếc xe đỏ như máu của Rose đâm ở đầu phim là một con hươu cái, tượng trưng cho chính mẹ của của nhân vật chính khi cũng đã bỏ mạng trên đường vì bị ô tô đâm chết, và lớn hơn là cho cả hình ảnh người mẹ đơn thân trong gia đình người Mỹ gốc Phi. 

Chính vì được nuôi dạy khi không có hình bóng người cha mà Chris sống khá thụ động, kể cả khi anh có khả năng nhận thức. Khi còn nhỏ, anh biết có chuyện không lành với mẹ vào đêm mà bà ra đi, nhưng Chris đã không có đủ dũng khí để cầm chiếc điện thoại lên rồi gọi cảnh sát. Khi lớn, Chris mặc dù nhận được nhiều lời khuyên từ Rod, cũng như biết có việc gì đó kỳ lạ đang xảy ra trong căn nhà Armitage nhưng lúc mà anh quyết định rời đi thì đã quá muộn. Sự thờ ơ của người cha đối với Chris, cộng thêm cái chết của người mẹ đã khiến anh thờ ơ với chính cuộc sống bản thân. Để rồi bằng một cách gián tiếp, anh rơi vào chính The Sunken Place kể từ khi gia đình tan vỡ. Phân cảnh Missy thôi miên Chris lần đầu tiên, anh đã khóc rất nhiều vì bị bao vây bởi The Sunken Place, đối với Chris, là bị bao vây bởi chính những ký ức đau buồn nhất của thuở thơ ấu. Anh cố gắng chống cự sự kiểm soát y như cách một đứa trẻ chống đối bố mẹ.  

Đến cuối, Chris tự giải thoát cho bản thân bằng việc sử dụng sừng của một con hươu đực được treo trên tường - tượng trưng cho hình ảnh người đàn ông da màu trong gia đình. Hành động này đã đánh dấu sự trưởng thành của Chris Washington, cũng như đánh dấu sự trưởng thành của một thế hệ những người đàn ông da màu có trách nghiệm hơn với bản thân và cả gia đình.


Cuối cùng, về chi tiết Andre/Logan cùng Roman/Walter bị nháy đèn flash điện thoại trước mặt và trong chốc lát rồi thoát khỏi sự kiểm soát của người da trắng trong đầu họ. Chi tiết này nếu giải thích theo khía cạnh khoa học trong phim thì ánh đèn flash khiến tiềm thức người da màu gốc trỗi dậy trong và điều khiển được cơ thể. Sâu xa hơn, đây chính là tượng trưng cho việc con người bình thường không biết đến những sự kiện kinh khủng trong cuộc sống (chiến tranh, đàn áp & đặc biệt là ở Mỹ, bạo lực cảnh sát). Những sự kiện này đến với xã hội qua màn hình điện thoại, và chính chúng khiến ta thức tỉnh trong giây lát rồi suy ngẫm về những mặt tối trong cuộc sống.


Rất cảm ơn các bạn đã đọc đến hết bài phân tích siêu dài này của mình.

Video Get Out: Cơn ÁC MỘNG đời thực: https://youtu.be/5X4Pgd1kQkk

Jordan Peele
get out
jordan peele
Get Out
Phân tích
2
1
1 Bình luận
Sắp xếp theo:
Mới nhất
Tấn Tùng09/11/2019
Phân tích hay. Cảm ơn anh Linh và Phê phim.
Trả lời

Phê Phim

2018 Thử nghiệm cộng đồng , chờ giấy phép MXH của Bộ TT & TT

Theo dõi chúng tôi